Luty z edukacją włączającą w świetlicy szkolnej — codzienność, która buduje wspólnotę
Treść
W ramach realizacji projektu „Edukacja włączająca w gorlickich szkołach podstawowych” świetlica szkolna staje się przestrzenią wielowymiarowego wsparcia rozwoju uczniów. Podejmowane działania mają charakter celowy i systematyczny — łączą funkcję opiekuńczą z oddziaływaniami wychowawczymi, terapeutycznymi i dydaktycznymi. Proponowane aktywności są projektowane w taki sposób, aby każdy uczeń — niezależnie od swoich możliwości i potrzeb — mógł odnaleźć w nich przestrzeń do działania, ekspresji i budowania poczucia sprawczości.
Istotnym obszarem pracy świetlicowej są działania plastyczne i techniczne, sprzyjające rozwijaniu sprawności manualnej oraz wyobraźni. Uczniowie tworzyli m.in. warzywno-owocowe stworki — karykatury z papieru, projektując zabawne postacie inspirowane światem natury. Zajęcia sprzyjały rozwijaniu sprawności manualnej, koordynacji wzrokowo-ruchowej oraz wyobraźni. Uczniowie ćwiczyli umiejętność planowania pracy i współdziałania w grupie. Podobny charakter miały zajęcia polegające na projektowaniu i wykonywaniu papierowych modeli telefonów komórkowych. Dzieci planowały wygląd urządzenia, projektowały ekran oraz aplikacje, a następnie starannie wycinały i składały elementy. Zajęcia rozwijały sprawność manualną, dokładność oraz umiejętność odwzorowywania kształtów. Uczniowie ćwiczyli również estetyczne wykończenie pracy.
Ważnym elementem pracy świetlicy jest także wzmacnianie kompetencji społecznych oraz poczucia własnej wartości. Służyły temu m.in. zajęcia „Świetlicowy mam talent”, podczas których uczniowie prezentowali swoje zainteresowania i uzdolnienia. Występy indywidualne i zespołowe, w atmosferze wzajemnego szacunku, sprzyjały przełamywaniu barier, rozwijaniu odwagi scenicznej oraz budowaniu pozytywnego obrazu siebie.
Szczególne miejsce w lutowych działaniach świetlicowych zajmowała edukacja językowa realizowana w ramach Tygodnia Języka Ojczystego. Zajęcia miały m.in. formę gier i zabaw językowych inspirowanych materiałami popularyzatora poprawnej polszczyzny Pawła Jarońskiego. Uczniowie pracowali z prostymi przykładami dotyczącymi poprawnych form językowych, znaczenia słów oraz typowych błędów spotykanych w codziennych wypowiedziach. Zajęcia sprzyjały rozwijaniu słownictwa, uważności językowej oraz kształtowaniu nawyku dbania o kulturę słowa. Formy pracy zostały dostosowane do możliwości uczestników, z uwzględnieniem zasad edukacji włączającej.
W kolejnych dniach uczniowie poznawali dawne, rzadko używane wyrazy języka polskiego oraz ich znaczenie, odwołując się do przykładów z literatury, przysłów i języka codziennego minionych pokoleń. Dzięki krótkim objaśnieniom kontekstowym dzieci rozumiały, w jakich sytuacjach używano tych słów i jakie mają współczesne odpowiedniki. W drugiej części zajęć uczestnicy wzięli udział w grze „trimino językowe”, polegającej na łączeniu wyrazów z właściwymi definicjami lub objaśnieniami. Ćwiczenie rozwijało czytanie ze zrozumieniem, logiczne myślenie, współpracę i umiejętność argumentowania. Aktywność sprzyjała poszerzaniu zasobu słownictwa, rozwijaniu kompetencji językowych oraz umiejętności pracy zespołowej. Była to także okazja do rozmowy o zmianach w języku i jego związku z kulturą oraz historią.
W ramach Tygodnia Języka Ojczystego uczniowie doskonalili również dykcję poprzez zabawy z łamańcami językowymi dostosowanymi do wieku uczestników. Dzieci czytały przygotowane teksty, stopniowo zwiększając tempo wypowiedzi i zwracając uwagę na wyraźne wymawianie głosek oraz poprawne akcentowanie wyrazów. Ćwiczenia usprawniały aparat mowy, koncentrację i pamięć słuchową, a regularne powtórzenia utrwalały prawidłową wymowę. Wspólna praca sprzyjała integracji grupy, budowaniu pewności siebie i przełamywaniu nieśmiałości w wypowiedziach ustnych.
Równolegle realizowano zajęcia wspierające rozwój funkcji poznawczych i motorycznych. Gry stolikowe oraz zabawy ruchowe były ukierunkowane na rozwijanie pamięci, spostrzegawczości i myślenia przyczynowo-skutkowego, a także koordynacji wzrokowo-ruchowej. Uczniowie uczyli się współpracy, respektowania zasad oraz konstruktywnego radzenia sobie z emocjami. Uzupełnieniem tych działań były zajęcia ruchowe na boisku szkolnym, które sprzyjały odreagowaniu napięć, kształtowaniu sprawności fizycznej i wzmacnianiu relacji rówieśniczych.
Nie zabrakło również inicjatyw wspierających rozwój czytelnictwa. Obchody Dnia Zakładki do Książki połączono z rozmową o roli lektury w codziennym życiu oraz zasadach dbania o książki. Uczniowie projektowali własne zakładki, rozwijając zarówno umiejętności manualne, jak i refleksję nad znaczeniem kontaktu z tekstem literackim.
Podejmowane działania pokazują, że świetlica szkolna może być miejscem realnej edukacji włączającej — przestrzenią, w której różnorodność uczniów traktowana jest jako wartość, a nie bariera. Poprzez przemyślane formy pracy, elastyczne dostosowanie zadań oraz budowanie atmosfery akceptacji tworzymy środowisko sprzyjające wszechstronnemu rozwojowi dziecka. Codzienna praktyka świetlicowa potwierdza, że edukacja włączająca realizuje się przede wszystkim w relacjach, uważności na potrzeby ucznia i konsekwentnym wspieraniu jego indywidualnej drogi rozwoju.
Zajęcia są realizowane w ramach projektu Miasta Gorlice „Edukacja włączająca w gorlickich szkołach podstawowych”, finansowanego z Programu Fundusze Europejskie dla Małopolski 2021–2027, działanie 6.10 Edukacja włączająca.
